Formacje skalne w Tatrach

sobota, 05 październik 2013 11:54

Wspinaczka w górach wysokich to przede wszystkim poprawne rozpoznanie linii, którą prowadzi wybrana przez nas droga.

Często mamy do czynienia z opisem słownym warto zatem zapoznać się z charakterystyką poszczególnych form skalnych, które napotykamy w górach wysokich.  Taka wiedza wraz z zapoznaniem się z ikonami jakich używa się przy opisywaniu drogi na pewno ułatwi nam rozpoznanie linii, którą wybraliśmy.

Zacięcie, załupa, bula, dach, depresja, filar, grań, komin, koń, przewieszka, siodło, upłaz, wanta, zachód, zwornik, żebro.

A zatem po kolei. Czym różni się zacięcie od załupy?  Zacięcie jest to forma skalna o kształcie przypominającym otwartą książkę ze szczeliną w środku, dobrym przykładem jest Zacięcie Komarnickich na Zamarłej Turni.

Z kolei w rysie poruszamy się klinując pace, lub całe dłonie. Często w polskich Tatrach mamy do czynienia z kominami. Komin jest to szczelina, zazwyczaj pionowa, jest to można powiedzieć rodzaj rysy, ale na tyle szeroki by mieścił się w niej człowiek. Doskonałym przykładem tej formy skalnej jest komin Orłowskiego na omawianej na naszym portalu drodze Orłowskiego. Odmienną formą terenu jest załupa – jest to poziomy lub poziomo nachylony komin. Typowym przykładem takiej formacji skalnej jest droga na Kościelcu zwana Załupą H.

W jaki sposób w terenie rozpoznać zachód? Oto odpowiedź – zachód to forma skalna przypominająca półkę biegnącą w poprzek ściany.  Doskonała formacja do wycofów.  Żebro jest to spiętrzenie ściany układające się w wypukłą formę terenu. Można żebro porównać do filara tyle że o bardziej pochylonym charakterze.  Żeberka widoczne są dobrze na Granatach, z łatwością rozpoznamy tam prawe, czy też środkowe żebro.  Zwornik jest najczęściej formą szczytową, dosyć charakterystyczną ponieważ zbiegają się na nim przynajmniej trzy wypukłe grzbiety. Typowym przykładem szczytu o charakterze zwornikowym jest Świnica, Granaty, Cubryna. Możemy mówić także o zwornikowym charakterze niektórych przełęczy. Jeśli chodzi o zbocza to jedną z form terenu po której będziemy schodzić z zakończonej drogi jest upłaz. Czyli długie i trawiaste, łagodne zbocze. Doskonałym przykładem jest Długi Upłaz pomiędzy Rakoniem a Wołowcem w Tatrach Zachodnich czy też często przemieszczany w drodze do „Murowańca” Skupniów Upłaz na Boczaniu.

Wraz z rozwojem naszych umiejętności początkowo turystycznych, później taternickich konieczne jest ciągłe poszerzanie naszej górskiej wiedzy. Ważne jest abyśmy w razie trudnej dla nas sytuacji byli w stanie zorientować się, w jakim terenie się znajdujemy. Dobrze być z topografią za pan brat. W kolejnym artykule zaprezentujemy pozostałe formy skalne.

 

Krzysztof Barcik

Fot. Jan Ulicki

 

Oceń ten artykuł
1.00
2
Zaloguj się, by skomentować