Tatrzańskie skały

poniedziałek, 29 kwiecień 2013 08:17

Dotyk skały jest wrażeniem, którego nie sposób porównać z czymś innym. W Tatrach, „najmniejszych spośród gór wysokich”, to wrażenie może różnicować faktura skały, w zależności od tego, w jakim rejonie z nią obcujemy.

Z geologicznego punktu widzenia, Tatry są górami młodymi. Wypiętrzyły w tzw. młodszym trzeciorzędzie, „jedyne” 15 mln lat temu. Pomimo stosunkowo młodego rodowodu Tatr, najstarsze skały metamorficzne, z których są zbudowane, mają  ponad 300 mln lat, zaś skały osadowe 220-200 mln.

Budowa geologiczna jest typowa dla gór fałdowania alpejskiego. Dzięki temu, wędrując po tatrzańskich szlakach, mamy okazję przydeptać, dotknąć i zobaczyć wszystkie trzy główne grupy skał, składających się na skorupę ziemską: magmowych, metamorficznych i osadowych (dzielące się na kolejne grupy i rodzaje).

W masywie tatrzańskim wyróżnia się trzy części, co spowodowane jest między innymi budową geologiczną: Tatry Wysokie (które stanowią miejsce występowania skał krystalicznych, głębinowych oraz metamorficznych), Tatry Zachodnie (specyficzne ze względu na obecność zarówno skał osadowych jak i metamorficznych) i Tatry Bielskie (których budowa to głównie skały osadowe).
 
Dodatkowo uważa się, że granity Tatr Zachodnich powstały na skutek przeobrażenia skał metamorficznych, zaś granity tworzące tzw. „trzon krystaliczny Tatr” ze stygnącej magmy. Stąd w tatrzańskich granitach i gnejsach często obserwuje się różowe lub białe „żyły”, o zróżnicowanej grubości –  są to żyły pegmatytowe, powstałe na końcu procesu krzepnięcia magmy, z nagromadzonych, wolniej krzepnących minerałów.

W Tatrach skała zachwyca również kolorem, który zależy od jej składników oraz, w przypadku wysokich partii, obrastających je porostów. Barwa tworów skalnych jest ogromnie zróżnicowana. Skały krystaliczne, zasadniczo szare, bywają jaśniejsze lub ciemniejsze – aż do kolorytu niemal czarnego (granit z dużą zawartością biotytu). Charakterystyczne lśnienie pojawia się wtedy, gdy w skład granitu wchodzi duża ilość miki (biotytu albo muskowitu).
 
To specyficzne lśnienie stało się motywem inspirującym nazewnictwo – stąd między innymi wzięła się nazwa Błyszcz – ze względu na błyskające skały w jego łupkach krystalicznych. Kolorami fascynują również skały osadowe: kwarcyt triasowy może przybierać barwę od wiśniowego, szarego aż po żółtawy, zaś wapienie prezentują rozległą gamę kolorów: od niebieskawopopielatych przez szare, żółtawe, czerwonawe, brunatnawe do bardzo ciemnych, nawet czarnych. W ten sposób natura nawet w skale potrafi subtelnie malować pełen barw krajobraz.

 

Małgorzata Tomik

Fot. Małgorzata Tomik

Oceń ten artykuł
0.00
0
Zaloguj się, by skomentować