Szafran spiski

środa, 17 kwiecień 2013 09:49

Występuje zwykle pod postacią „pól krokusich”, w marcu i kwietniu jest jednym z ulubionych obiektów miłośników fotografii tatrzańskiej. Wiosna na łąkach i polanach Tatr kojarzy się dzięki niemu głównie z kolorem fioletowym.

Szafran spiski, czyli krokus

Szafran spiski jest jedną z charakterystycznych roślin kojarzonych z Tatrami, zwłaszcza z sezonem wiosennym (marzec – kwiecień), choć w wyższych partiach gór można się z nim spotkać jeszcze w maju. Podobnie jak sit skucina – trawa zmieniająca jesienią kolor na rdzawy – króluje w Tatrach we wrześniu i październiku, tak szafran spiski, popularnie nazywany krokusem, co roku upiększa otwarte przestrzenie górskie na wiosnę. Podlega częściowej ochronie, o czym pod jego urokiem zapominają nierozważni turyści i często zrywają całe bukiety krokusów. Roślina ta nie znosi gleb uprawnych, więc raz przeorana bezpowrotnie ginie. Korzystne warunki to dla niej śródleśne łąki, na których odbywa się wypas owiec, ponieważ szafran jest zdecydowanym zwolennikiem żyznej gleby.

Gdzie kwitną krokusy?

Najliczniej występuje na Polanie Chochołowskiej, Polanie Huciska i Polanie Siwej w Dolinie Chochołowskiej, Niżnej Kirze Miętusiej, Polanie Pisanej i Polanie Smytniej; idąc dalej – w Dolinie Kościeliskiej oraz na Polanie Kalatówki. Szafran spiski osiąga do 20 cm wysokości, jego ciemnozielone liście są wąskie i spiczaste. Okazałe kwiaty krokusa są promieniste i duże, o barwie liliowej. Każdy złożony jest z sześciu płatków, zaś na ich zewnętrznej stronie występują ciemniejsze plamy.

Znamię słupka krokusa posiada pomarańczowy barwnik, wykorzystywany od lat do barwienia ubrań i dań kulinarnych – przeważnie ciast i zup. Wysuszone staje się korzenną, nieco gorzką przyprawą – szafranem. Jego właściwości docenione zostały również w medycynie ludowej, gdzie wykorzystuje się go jako środek uspokajający, rozkurczowy i dodatek do środków mających pobudzać apetyt. Motyw piękna pól krokusich doceniono w sztuce ludowej, między innymi u Michała Cieśli „Łuszczyka” możemy odnaleźć:

„Kiedy wiosnom śniezek ginie
sercem radość wzrusy
na polanie, pod Tatrami
zakwitły krokusy.
Takie piykne, fijołkowe, aze miło oku,
zakryły polane
a Białym Potoku”..

Małgorzata Tomik

Fot. Krzysztof Barcik

Oceń ten artykuł
5.00
1
Zaloguj się, by skomentować