Mutony, barańce

sobota, 26 listopad 2016 15:32

Mogą mieć od kilkunastu centymetrów do kilkudziesięciu metrów. Te największe robią duże wrażenie i zatrzymują uwagę swoim niebanalnym kształtem. Gdzie w Tatrach można spotkać mutony?

Możemy je zaobserwować już na szlaku z Wodogrzmotów Mickiewicza do Doliny Pięciu Stawów Polskich kiedy przechodzimy kilka podłużnych wyniosłości skalnych, które są tylko czubkiem „wrośniętych” w ziemię mutonów. Jeżeli dotrzemy do celu, w Dolinie zobaczymy ich znacznie więcej, odkrytych, potężnych, w pełnej okazałości.

Czym są mutony?

Mutony lub barańce nazywane są również skałami bochenkowatymi lub bochnami skalnymi. To z definicji (W.H. i Z. Paryscy, Wielka Encyklopedia Tatrzańska) ogładzone i porysowane przez ruch lodowca okrągławopodługowate garby i wzgórki skalnego podłoża, występujące zawsze zbiorowo. Ich stoki są łagodne po stronie spływu lodowca (stok dowietrzny, proksymalny), a strome i poszarpane po przeciwnej (stok zawietrzny, dystalny). W Tatrach zazwyczaj nie przekraczają kilkunastu metrów wysokości i kilkudziesięciu metrów długości. Mutony powstają jako wynik mechanicznego procesu niszczenia preglacjalnego wyniesienia przez lodowiec.

Mutony w Tatrach

W celu biskiego przyjrzenia się tym ciekawym formom skalnym możemy udać się w wiele tatrzańskich dolin. W Polsce mutony można zaobserwować na przykład w Dolinie Pięciu Stawów Polskich na zboczu od Szpiglasowej Przełęczy. W słowackiej części Tatr pięknym przykładem są potężne mutony w Dolinie Pięciu Stawów Spiskich między stawami i na progu ku Dolinie Małej Zimnej. Ciekawostką może być fakt, że na jednym z mutonów postawiono schronisko – Chatę Teryego. Latem w tym obszarze zwykle przesiadują rzesze turystów cieszących oko niecodziennym widokiem i wykorzystując do odpoczynku przyjemne ciepło nagrzanej skały.

Czym mutony nie są

Niektórzy błędnie mogą dać się zwieść wrażeniu, że znajdujące się między Wyżnią Równią Miętusią a Wielką Świstówką Wantule można porównywać z mutonami. Ich pochodzenie jest jednak inne (potężny obryw skalny pod koniec epoki lodowcowej ze zboczy Dziurawego). Wantule różnią się również kształtem, nie posiadając charakterystycznej dla mutonów okrągławopodługawej rzeźby. Swoją drogą występowanie w bliskiej odległości want (potężnych głazów) i mutonów nie wyklucza się wzajemnie. Przykładem może być na przykład lokalizacja charakterystycznego mutonu na dnie kotła Wielkiej Świstówki i właśnie Wantuli.

Małgorzata Tomik

Fot. Małgorzata Tomik

Oceń ten artykuł
5.00
4
Zaloguj się, by skomentować