Tatry w malarstwie: Młoda Polska

wtorek, 14 maj 2013 22:30

W okresie Młodej Polski, w dużej mierze dzięki Tytusowi Chałubińskiemu, grono artystów polskich zauroczone zostało przez Podhale i coraz bardziej dostępne Tatry.

Tatry w malarstwie

Młodopolska fascynacja Tatrami dotknęła głównie pisarzy i poetów. Właściwie brak zainteresowania tym obszarem stawał się faux pas w wyjątkowym dla sztuki zakopiańskiej okresie. Wielu z nich wzorując się dziełami twórców głównego nurtu (prezentowanego m.in. przez Kazimierza Przerwa-Tetmajera), żywym okiem gór nie widziało, interpretując jedynie dzieła mistrzów. Wróćmy jednak do malarstwa. Ponieważ Zakopane i Tatry stały się centrum kulturowym Polski, bohema odwiedzała je tak latem, jak i zimą, tworząc dzieła prezentujące motywy tatrzańskie – dziś stanowiące prawdziwy skarb w dorobku sztuki inspirowanej górami.

W malarstwie za najważniejszych twórców okresu Młodej Polski uważani są: Władysław Ślewiński, Leon Wyczółkowski, Stanisław Ignacy Witkiewicz, Stefan Filipkiewicz, Stanisław Kamocki i Henryk Szczygliński. Skupimy się na tych najbardziej charakterystycznych.

Twórczość malarska wszechstronnie uzdolnionego Witkiewicza, pozostawała pod wpływem Władysława Ślewińskiego i Paula Gauguina. Do niektórych spośród swoich dzieł, wniósł jednak indywidualne wizje nie tylko widoków dostępnych, ale też nocnych, zimowych, pełnych nastroju milczenia gór. Do jego najbardziej znanych dzieł należą m.in.: „Czarny Staw – kurniawa” (1892), „Kozice w górach” (przed 1896), „Wiatr Halny” (1895) i „Widok tatrzański – gniazdo zimy” (1906-07). Jego prace dziś można podziwiać w muzeach w Krakowie, Gdańsku, Słupsku, Warszawie i Zakopanem.

Arcydzieła Leona Wyczółkowskiego, przedstawiające pejzaże tatrzańskie, uważane są za najlepsze w kraju i Europie. Artysta zainspirowany sztuką japońską, miał pomysł na przedstawianie ogromu gór w małym formacie. W jaki sposób osiągnął ten efekt? W taki otóż, że w swoich pejzażach przedstawiał przeważnie fragmenty, nie całość krajobrazu (np. „Mnich nad Morskim Okiem, 1904). Do jego najbardziej znanych dzieł z motywem tatrzańskim należą: „Giewont o zachodzie słońca” (1898), „Morskie Oko z Czarnego Stawu (1905), „U wrót Chałubińskiego” (1905). Prace Artysty wystawiane są w muzeach w Krakowie. Lwowie, Poznaniu, Warszawie i Bydgoszczy.

Młodopolska atmosfera pod Giewontem zdecydowanie sprzyjała twórczości i swobodnej wymianie myśli. W okresie dwudziestolecia międzywojennego, bohema nadal znajdowała tu inspiracje. Nadchodzące ciemne chmury zmian, nie zniszczyły fascynacji Tatrami w sztuce, nie dała rady jej zniszczyć nawet II wojna światowa.

Małgorzata Tomik

Fot. Stanisław Witkiewicz, "Czarny Staw - kurniawa" (1892). Olej na płótnie. 76 x 95 cm. Muzeum Narodowe, Kraków.

Poprzednia część: Tatry w malarstwie, cz. II
Następna część: Tatry w malarstwie - XX i XXI w.

Oceń ten artykuł
3.65
3
Zaloguj się, by skomentować