Tatry w malarstwie, cz. II

wtorek, 30 kwiecień 2013 14:25

Na jeszcze jedną chwilę spójrzmy daleko wstecz, obróćmy się w stronę schyłku wieku XIX, gdzie równolegle przy twórczości Jana Nepomucena Głowackiego i Walerego Eljasza-Radzikowskiego, powstają obrazy innych, wielkich artystów.

Tatry w malarstwie

Najstarsze dzieła przedstawiające pejzaże i sylwetki gór oraz ich gości lub mieszkańców, przedstawione zostały w poprzedniej części. Zanim nadejdzie czas na motyw tatrzański w okresie Młodej Polski, przyjrzyjmy się jeszcze rozmaitym konwencjom wielkich malarzy przedwiośnia tego okresu: Aleksandra Kotsis i Wojciecha Gerson, których w rozważaniach nad wizją artystyczną Tatr – nie można pominąć.

Pierwszy z wymienionych artystów, uznawany jest za jednego z prekursorów w malarstwie pejzażowo-rodzajowym krakowskiego środowiska artystycznego. Tematyka jego dzieł nie była skupiona tylko wokół gór. Utrwalał on pejzaże, wnętrza, portrety czy sceny charakterystyczny dla życia wsi. Artysta podróżował po Francji, Niemczech, Tatrach i Podhalu, przelewając odcienie autentycznych zjawisk i wizji na płótno.

Fascynacja krajobrazem tatrzańskim ujawniła się u Kotsisa zwłaszcza w dojrzałej formie malarstwa. Spośród równolegle tworzących autorów wyróżnia go nuta nowatorska. Artysta wiernie oddając detale krajobrazów górskich, skupia się również na autentycznej aurze atmosferycznej: przejrzystości powietrza, padającym świetle, kombinacjom obłoków i chmur, stosując paletę subtelnych kolorów, tworzył zręczne, lotne a zarazem głębokie dzieła wizualizujące majestat gór przy jednoczesnej fascynacji nimi.

Do dzieł, z którymi z pewnością warto się zaznajomić, należą m.in.: „Wycieczka w Tatry” (1873), „Giewont I” (ok. 1870), „Giewont II” (ok. 1870), „Kłusownik w Tatrach” (1870), „Pogrzeb górala” (1860) oraz „Powrót juhasów z hali” (sprzed 1860). Dzieła Artysty obejrzeć można w zasobach muzeów, m. in. w Krakowie, Wrocławiu, Warszawie i w Katowicach.

Drugim artystą na którym skupimy uwagę jest Wojciech Gerson, uważany za czołowego przedstawiciela realizmu w malarstwie polskim. Wybitny artysta wykształcił wielu sprawnych w rzemiośle sztuki, szeroko cenionych następców, m. in.: Józefa Chełmońskiego, Leona Wyczółkowskiego, Władysława Podkowińskiego, Józefa Pankiewicza, Ludomira Benedyktowicz, Wacława Chodkowskiego, Eligiusza Niewiadomskiego oraz Alfreda Wierusz-Kowalski.

Gerson przedstawiał głównie tematy patriotyczne, sielankowe oraz pejzaże górskie. Ponadto, zajmował się również architekturą i krytyką sztuki. Spod jego ręki wyszły m. in. dzieła: „Cmentarz w górach” (1894), „Krajobraz tatrzański” (po 1894), „Ulewa w Tatrach” (data nieznana), „Pejzaż górski” (1898), czy „Czarny Staw pod Kościelcem w Tatrach” (1888). Kunszt autora bezdyskusyjnie wart jest uwagi, dzieła można podziwiać w ekspozycjach muzealnych . in. w: Warszawie, Szczecinie, Krakowie, Poznaniu i Łodzi.

Małgorzata Tomik

Fot. Aleksander Kotsis, "Pogrzeb górala" 1860. Olej na płótnie. 63 x 80 cm. Muzeum Narodowe w Krakowie.

Poprzednia część: Tatry w malarstwie - Młoda Polska
Następna część: Tatry w malarstwie - najstarsze dzieła

Oceń ten artykuł
0.00
0
Zaloguj się, by skomentować