Stanisław Witkiewicz

poniedziałek, 05 styczeń 2015 09:13

U stóp Tatr na przełomie XIX i XX wieku pojawiła się postać, która już na zawsze wpisze się w historię Zakopanego jako kreator tamtejszego krajobrazu miasta. Wielki człowiek, artysta, malarz, pisarz i architekt.

Życiorys Stanisława Witkiewicza

Urodzony 21 maja 1851 w Poszawszu artysta jest bez wątpienia jedną z najbardziej interesujących, wszechstronnie uzdolnionych osób, które przybyły do podnóża Tatr. Pochodził z rodziny szlacheckiej, pieczętującej się herbem Nieczuja. Zanim Witkiewicz trafił do Zakopanego, studiował na Akademii sztuk Pięknych w Petersburgu (1869-1871) oraz Monachium (1872-1875). Gdy powrócił do kraju nawiązał współpracę z tygodnikiem „Wędrowiec”, zajmując się krytyką artystyczną w jej nowoczesnym wymiarze. Ponadto wynajął pralnię Hotelu Europejskiego na pracownię malarską, w której mimo panującej biedy kwitło życie towarzyskie. Witkiewicz nawiązał w tym czasie ważne przyjaźnie z licznymi artystami i pisarzami, m.in. z Heleną Modrzejewską, Bolesławem Prusem i Henrykiem Sienkiewiczem.

Stanisław Witkiewicz w Zakopanem

Zakopane stało się dla Witkiewicza miejscem zamieszkania i wielką inspiracją w 1890 roku. Sztuka ludowa, z którą tam się zetknął, natchnęła go do opracowania teorii zakopiańskiego stylu budownictwa, która znalazła bardzo popularne zastosowanie w architekturze i wnętrzach podhalańskich willi. Witkiewicz chciał w ten sposób dążyć do stworzenia podstawy dla nowoczesnej polskiej architektury narodowej opierając się na sztuce rodem z Podhala. Czy mu się to udało? Na podstawie stylu którego twórcą jest Witkiewicz powstała znaczna część „charakteru” miasta Zakopane. Do najbardziej znanych budynków, zaprojektowanych na wzór stylu zakopiańskiego, należą: Koliba, Dom pod Jedlami, Pepita, Korwinówka i Zofiówka. Do projektów Witkiewicza należy również kaplica Najświętszego Serca Jezusowego w Jaszczurówce.

Działalność artystyczna Witkiewicza

W Zakopanem Stanisław Witkiewicz angażował się w liczne działania kulturotwórcze (akcje odczytowe, działalność bibliotek, Uniwersytetu Ludowego im. A. Mickiewicza; szkoły Snycerskiej). W środowisku artystycznym szybko urósł do rangi autorytetu moralnego. Efektem literackim fascynacji kultura ludową i Tatrami są jego dzieła: "Na przełęczy. Wrażenia i obrazy z Tatr" (1891, pierwodruk "Tygodnik Ilustrowany "1889-90, I wyd. z rysunkami autora), "Po latach " (1905), "Z Tatr" (1907). Nie mniejsza rolę niż refleksje Witkiewicza odegrał jego talent malarski. Autor w zaskakujący sposób potrafił przepływać między stylami, łącząc romantyczną nastrojowość z impresjonizmem. Jego sztuka tematycznie obejmowała głównie pejzaże (pejzaż rodzimy), artysta nie stronił jednak również od scen rodzajowych (Na pastwisku, 1875; Wąskie wrota, 1877, Przed karczmą, 1878) i portretów (Grajek, ok. 1877; Portret Ignacego Witkiewicza na koniu, 1880). Poprzez swoją twórczość Witkiewicz pogłębił i utrwalił zagadnienia z wiązane z coraz bardziej popularnym wówczas regionem Podhala. Stanisław Witkiewicz zmarł na gruźlicę 5 września 1915 roku w Lovranie. Trumnę z jego zwłokami sprowadzono do Zakopanego, gdzie 17 września 1915 r. na cmentarzu na Pęksowym Brzyzku wielki artysta został pochowany. W jego pogrzebie uczestniczyli m.in. Stefan Żeromski, Jan Kasprowicz, Leon Wyczółkowski, Ludwik Solski, Jan Rembowski, Jan Skotnicki i Teodor Axentowicz. Za swoją działalność Stanisław Witkiewicz został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Niepodległości.

Małgorzata Tomik

Fot. www.wikipedia.org

Oceń ten artykuł
5.00
1
Zaloguj się, by skomentować