Kruchość

środa, 31 sierpień 2016 08:54

Góry żyją swoim życiem, skały cyklicznie doświadczają procesu wietrzenia mrozowego. Ta turniczka, która wygląda na stabilną może się ruszać, a ten kamień za który chcesz złapać może być luźny.

Spodziewaj się niespodziewanego

Lawina kamienna, oberwanie skał, luźne kamienie. Na ogół nie spodziewasz się tych niebezpieczeństw, myśląc że na szlaku turystycznym, przechodzonym milionami śladów stóp, nic nie może się zdarzyć jeżeli będziesz ostrożny, a ryzyko przejścia leży w trudności technicznej szlaku. (Przypomnijmy jednak, że dla turystów dostępne są wg skali taternickiej tylko drogi bez trudności (0-), bardzo łatwe (0) i łatwe (0 ) oraz niektóre drogi nieco trudne (I). Pozostałe drogi o wyższych trudnościach wymagają przygotowania taternickiego i zasadniczo użycia sprzętu). W ocenie trudności szlaku jakim się poruszamy powinniśmy brać pod uwagę nie tylko nagromadzenie trudności tecnicznych ale też niebezpieczeństwa obiektywne.

Zasadniczo, poruszając się po żwirkowych szlakach Tatr Zachodnich praktycznie nie narażamy się na spadające kamienie (choć występowanie tutaj duża ilość skał bardziej podatnych na erozję niż w Tatrach Wysokich). Na szlakach stromych, takich jak Orla Perć, w żlebach niebezpieczeństwo jest znacznie wyższe i to nie tylko przez postępującą erozję, ale nasilony ruch turystyczny – osoby idące przed/nad nami mogą strącić luźny kamień lub obciążeniem ciała spowodować obryw.

Nie tylko kamienie „spadające z góry” stanowią niebezpieczeństwo. Na trudniejszych szlakach często konieczne jest korzystanie ze stopni skalnych, wspomaganie się chwytami. Pamiętajmy – nawet te które wydają się najpewniejsze, pewnego dnia mogą odpaść pod naszym obciążeniem. Złota zasada bezpieczeństwa naszego i osób idących za nami – nie używamy luźnych chwytów i stopni!

Potęga Tatr często sprawia na nas wrażenie „nienaruszalnej”. Obyśmy nigdy nie przekonali się, jak złudny jest ten obraz. Kiedy mówimy o szacunku do gór, miejmy na myśli nie tylko trudności techniczne jakie serwują, ale ogół niebezpieczeństw które związane są z ich własnym, nie do końca przewidywalnym życiem. Musimy brać pod uwagę, że ten głaz, który stał tu zawsze stabilnie, w tym roku może być luźny, a ta turniczka na której chcemy zrobić sobie zdjęcie niekoniecznie nie jest ruchoma. Skały żyją.

Wietrzenie skał

Zgodnie z opracowaniem badającej procesy wietrzenia skał w Tatrach mgr Ewy Lubera: „(…) Proces przygotowawczy jakim jest wietrzenie mrozowe oraz proces odpadania materiału ze ścian skalnych zachodzą szczególnie intensywnie w obszarach wysokogórskich. Podatność na wietrzenie fizyczne, a co za tym idzie, tempo i rozmiary odpadania materiału ze ściany skalnej(zbudowanej z danego typu skały) zależą głównie od warunków klimatycznych, właściwości skał, warunków orograficznych, ekspozycji i czasu oddziaływania czynnika”.

W Tatrach przeważa wietrzenie mrozowe polegające na rozsadzaniu skał przez zamarzającą wodę wpływającą w ciepły dzień do szczelin i zwiększanie swojej objętości w mroźną noc. Zwróćmy uwagę na to, że charakter poprzednich zim może wzmagać proces wietrzenia. Jak określa Klimaszewski, najkorzystniejsze warunki termiczne i wilgotnościowe dla wietrzenia występują na wysokości 1700-2050 m n.p.m. w pobliżu rocznej izotermy 0 st. C. Obecnie, od 2012 roku na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego prowadzone są badania których celem jest poznanie prawidłowości sposobu rozpadu skał, rodzaju produktów wietrzenia mrozowego, a także pozwolą na lepsze poznanie funkcjonowania wysokogórskiego systemu denudacyjnego (inaczej degradacyjnego).

Małgorzata Tomik

Fot. Małgorzata Tomik

Oceń ten artykuł
5.00
5
Zaloguj się, by skomentować